Gezichten van de zee: Stephan Vanfleteren brengt de paardenvissers in beeld

by Knopskaya

Foto: PEERDEVISSCHERS Bernard Debruyne © Stephan Vanfleteren

Er zijn weinig fotografen die met zoveel gevoel voor karakter, menselijkheid en detail naar mensen kijken als Stephan Vanfleteren. In zijn tentoonstelling ‘Peerdevisschers’ brengt hij een bijzonder eerbetoon aan de Oostduinkerkse paardenvissers. Met indrukwekkende zwart-witportretten legt hij een eeuwenoud ambacht vast dat vandaag nog altijd wordt beoefend. Het resultaat is een reeks foto’s die niet alleen de geschiedenis van een bijzondere traditie vertellen, maar vooral de mensen tonen die deze traditie levend houden.

De paardenvissers van Oostduinkerke zijn een vertrouwd beeld aan onze kust. Met hun stevige paarden trekken ze bij laagwater de zee in om garnalen te vangen. Het is een bijzonder schouwspel dat al generaties lang bestaat. Toch staan we er niet altijd bij stil hoe uitzonderlijk dit ambacht eigenlijk is. In een wereld waarin bijna alles voortdurend verandert en technologie steeds belangrijker wordt, houden deze vissers vast aan een werkwijze die nauwelijks verschilt van die van hun voorgangers honderd jaar geleden.

Voor Stephan Vanfleteren is dit onderwerp bijzonder vertrouwd. Hij groeide op in Oostduinkerke en kent de zee en haar omgeving als geen ander. De paardenvissers waren voor hem lange tijd een vanzelfsprekend onderdeel van het kustleven. Pas toen hij wat afstand nam van die vertrouwde omgeving, besefte hij hoe uniek deze traditie eigenlijk is. Dat inzicht vormde het vertrekpunt voor dit bijzondere fotografieproject.

Aanvankelijk volgde Vanfleteren een van de paardenvissers gedurende langere tijd. Hij maakte reportages over het werk, het leven en de dagelijkse activiteiten van deze bijzondere mensen. Voor deze tentoonstelling koos hij echter voor een andere aanpak. Hij wilde niet langer alleen het werk en de omgeving tonen, maar vooral de mensen zelf. Daarom besloot hij alle paardenvissers van Oostduinkerke te portretteren.

Dat leverde een reeks bijzonder sterke foto’s op. De mannen en vrouwen werden niet gefotografeerd op het strand of naast hun paard, maar in de daglichtstudio van Vanfleteren in Veurne. Die keuze is opvallend, maar bijzonder doeltreffend. Door alle afleidingen weg te laten, komt de aandacht volledig bij de geportretteerde persoon te liggen. Geen zee, geen strand, geen landschap, maar alleen de mens, zijn gezicht en zijn visserskledij.

Het zijn vooral de gezichten die indruk maken. Sommige vissers kijken recht in de camera, anderen lijken even in gedachten verzonken. Je ziet karakter, levenservaring, trots en soms ook een zekere ernst. De gezichten vertellen verhalen zonder dat er woorden nodig zijn. De verweerde huid, de blik en de houding maken duidelijk dat het hier om mensen gaat die nauw verbonden zijn met hun beroep en hun omgeving.

Vanfleteren heeft een bijzonder talent om zulke menselijke eigenschappen zichtbaar te maken. Hij kijkt niet alleen naar het uiterlijk van zijn modellen, maar lijkt ook iets van hun persoonlijkheid te willen vastleggen. Zijn foto’s zijn daardoor veel meer dan gewone portretten. Ze geven de geportretteerden een gezicht en een eigen plaats in een groter verhaal.

De keuze voor zwart-witfotografie versterkt dat effect. Zonder de afleiding van kleuren krijgen de gezichten, de kleding en de kleinste details alle aandacht. Het licht speelt daarbij een belangrijke rol. Het brengt structuur in de beelden en laat de verschillende gezichten op een heel natuurlijke manier tot hun recht komen. De foto’s hebben daardoor een tijdloos karakter. Het lijkt alsof sommige portretten evengoed tientallen jaren geleden gemaakt hadden kunnen zijn.

Ook de kledij en het materiaal van de paardenvissers krijgen een belangrijke plaats in deze fotografische reeks. De typische visserskledij, de laarzen en de werktuigen zijn niet zomaar bijkomstigheden. Ze maken deel uit van de identiteit van deze mensen. Ze tonen hoe sterk hun leven verbonden is met het ambacht dat ze beoefenen. Alles ademt traditie, vakmanschap en respect voor een manier van werken die van generatie op generatie werd doorgegeven.

Wat deze tentoonstelling bijzonder maakt, is dat Vanfleteren erin slaagt om een lokale traditie een universele betekenis te geven. Natuurlijk gaat het over de paardenvissers van Oostduinkerke, maar tegelijk gaat het over veel meer. Het is een verhaal over mensen die hun kennis en ervaring bewaren, over verbondenheid met de natuur en over het belang van tradities in een snel veranderende samenleving.

De paardenvisserij is immers niet zomaar een folkloristisch spektakel voor toeristen. Het is een echt ambacht dat veel kennis, geduld en ervaring vraagt. De vissers moeten hun paarden goed kennen, rekening houden met het getij en de omstandigheden op zee. Mens en dier werken nauw samen. Het is een vorm van vakmanschap waarbij vertrouwen en wederzijds respect essentieel zijn.

Dat deze traditie nog altijd bestaat, is bijzonder. De garnaalvisserij te paard in Oostduinkerke is dan ook erkend als immaterieel cultureel erfgoed door UNESCO. Die erkenning onderstreept het belang van het bewaren en doorgeven van deze bijzondere kennis en gebruiken.

Met zijn portretten levert Stephan Vanfleteren daaraan een waardevolle bijdrage. Hij maakt als het ware een fotografisch document voor de toekomst. Zijn ambitie is duidelijk: deze foto’s moeten ook over honderd jaar nog bekeken kunnen worden. Toekomstige generaties moeten kunnen zien wie deze mensen waren en hoe ze hun bijzondere beroep uitoefenden.

In september 2026 werden bovendien nog twee nieuwe portretten aan de tentoonstelling toegevoegd. Zo blijft de reeks groeien en wordt het beeld van de Oostduinkerkse paardenvissers verder vervolledigd.

‘Peerdevisschers’ is een tentoonstelling die je rustig moet bekijken. Het is geen reeks foto’s waar je vluchtig aan voorbijloopt. Elk portret verdient aandacht. Neem de tijd om naar de gezichten te kijken en de verschillen tussen de mensen te ontdekken. Je merkt hoe ieder van hen een eigen persoonlijkheid en uitstraling heeft. Samen vormen ze een indrukwekkend groepsportret van een gemeenschap die sterk verbonden is met haar verleden.

De tentoonstelling is te bezoeken in het NAVIGO Visserijmuseum in Oostduinkerke en loopt nog tot 3 januari 2027. De toegang is inbegrepen in het gewone museumticket. Het museum zelf is trouwens ook een bezoek waard, met zijn rijke collectie over de Vlaamse visserij, de vissersgemeenschappen en het leven aan zee.

Met ‘Peerdevisschers’ bewijst Stephan Vanfleteren opnieuw dat fotografie veel meer kan zijn dan het maken van mooie beelden. Een goede foto laat je kijken, maar een bijzondere foto laat je ook nadenken en voelen. Dat is precies wat hier gebeurt. Achter de indrukwekkende gezichten schuilt een verhaal van traditie, verbondenheid en trots. Het is een eerbetoon aan mensen die een stukje van ons cultureel erfgoed levend houden.

Een prachtige en ontroerende tentoonstelling die niet alleen fotografieliefhebbers zal aanspreken, maar iedereen die belangstelling heeft voor mensen, geschiedenis en het leven aan onze kust.

 

Misschien houdt u ook van:

Wij gebruiken cookies om onze website en de inhoud er van te optimaliseren. Akkoord