VIVALDI BATTLE — Une joute baroque électrisante au Festival de Menton – Een zinderende barokke krachtmeting op het Festival de Menton

Le Parvis était comble pour « Vivaldi Battle », une confrontation aussi ludique que virtuose proposée par le Festival de Menton entre le ténor Emiliano Gonzalez Toro et le contre-ténor Maximiliano Danta, dans une mise en espace de Mathilde Étienne, co-directrice de l’ensemble I Gemelli.

Bienvenue pour un affrontement de haute voltige !

À ma gauche, un ténor au panache irrésistible, mêlant éclat, tendresse et précision d’orfèvre : Emiliano Gonzalez Toro.

À ma droite, un contre-ténor aux sommets vertigineux, maître d’une virtuosité audacieuse et d’une expressivité troublante : Maximiliano Danta.

Ce soir, l’arène appartient à Vivaldi. Ici, les armes sont le souffle, la voix et l’imagination. Les traits fusent, les ornements se répondent, les vocalises deviennent des défis lancés à pleine vitesse. Entre héroïsme flamboyant et émotion à fleur de peau, chaque air devient une nouvelle manche où la grâce le dispute à l’audace.

Portés par l’énergie d’I Gemelli, un continuo incandescent et des cordes prêtes à embraser la scène, les deux chanteurs se livrent à une joute aussi raffinée qu’électrisante.

L’origine de cette « battle » est particulièrement séduisante. En étudiant l’opéra Farnace de Vivaldi, Mathilde Étienne et son complice Emiliano Gonzalez Toro ont constaté qu’un même rôle pouvait être confié à des chanteurs de tessitures différentes, parfois sans même modifier la tonalité. De cette observation est née l’idée d’opposer, dans un même programme, un ténor et un contre-ténor.

Et pourquoi ne pas imaginer cette confrontation à la manière d’une véritable joute baroque ?

L’atmosphère s’y prête à merveille. On se prend à rêver de Venise au XVIIIᵉ siècle, des théâtres, des masques, du Carnaval et de la Commedia dell’arte. Vivaldi accordait d’ailleurs une grande importance au travail du librettiste, capable d’arranger — voire de déranger — le drame selon les exigences de la scène.

Mathilde Étienne anime cette confrontation avec brio et en assure également la mise en espace, donnant au spectacle un rythme théâtral qui entretient jusqu’au bout le jeu de la « battle ».

Le programme, structuré en trois volets — Fureur, Loyauté et Soupirs — puise dans plusieurs opéras emblématiques de Vivaldi : Farnace, L’Olimpiade, Griselda et Orlando furioso.

Une véritable pyrotechnie vocale !

Les deux chanteurs se répondent, se défient, parfois jusqu’à partager une même vocalise. Le jeu de miroir est fascinant : deux tessitures, deux techniques, deux personnalités, mais une même maîtrise et une intensité expressive comparable.

Emiliano Gonzalez Toro séduit par son charisme, son sens du théâtre et cette voix de velours qui sait passer de l’éclat à la tendresse avec une remarquable souplesse. Musicien aux multiples talents, directeur artistique du Festival de Froville, ténor reconnu du répertoire baroque et fondateur d’I Gemelli, il connaît parfaitement l’univers de Vivaldi et en assume ici toutes les exigences avec une présence scénique communicative.

On se souvient de l’avoir entendu, il y a deux ans, lors du concert de préouverture du Festival de Menton, dans la Missa Criolla d’Ariel Ramírez, revisitée par Thomas Enhco dans un style jazz latino-américain. Il revient cette fois dans un tout autre univers, mais avec la même générosité.

Face à lui, Maximiliano Danta impressionne par les sommets de sa tessiture, mais surtout par une intensité émotionnelle d’une rare acuité. Sa virtuosité n’est jamais gratuite : chaque ornement, chaque vocalise semble porté par une véritable intention dramatique. Son chant touche autant qu’il éblouit.

Impossible, au fond, de les départager.

Le public, fasciné, joue pleinement le jeu de cette confrontation. Les applaudissements deviennent partie intégrante du spectacle et l’applaudimètre finit par rendre son verdict.

Mais la victoire est bien sûr symbolique. Car Emiliano Gonzalez Toro sort de l’arène avec son panache intact, Maximiliano Danta avec sa victoire, et tous deux avec les ovations d’un public conquis.

Et surtout, Vivaldi avec la plus belle des victoires : celle de sa musique.

Dans le cadre magique du Parvis, qui confère à la soirée un écrin particulièrement prestigieux, cette Vivaldi Battle aura offert bien davantage qu’un duel vocal : un véritable spectacle baroque, théâtral, jubilatoire et profondément émouvant.

Une soirée de haute voltige, littéralement à couper le souffle.

Het Voorplein zat afgeladen vol voor ‘Vivaldi Battle’, een even speelse als virtuoze confrontatie die het Festival de Menton presenteerde tussen tenor Emiliano Gonzalez Toro en countertenor Maximiliano Danta, in een mise-en-scène van Mathilde Étienne, mededirecteur van het ensemble I Gemelli.

Welkom bij een strijd van duizelingwekkend hoog niveau!

Aan mijn linkerzijde: een tenor met een onweerstaanbare flair, die glans, tederheid en de precisie van een goudsmid weet te verenigen: Emiliano Gonzalez Toro.

Aan mijn rechterzijde: een countertenor die duizelingwekkende hoogten bereikt, meester van een gedurfde virtuositeit en een ontroerende expressiviteit: Maximiliano Danta.

Vanavond behoort de arena toe aan Vivaldi. Hier zijn de wapens de adem, de stem en de verbeelding. De muzikale lijnen schieten heen en weer, de versieringen beantwoorden elkaar, en de vocalises worden uitdagingen die op volle snelheid worden aangegaan. Tussen flamboyant heldendom en emoties die aan de oppervlakte liggen, wordt elke aria een nieuwe ronde waarin gratie het opneemt tegen durf.

Gedragen door de energie van I Gemelli, een vurige continuo en strijkers die klaarstaan om het podium in vuur en vlam te zetten, gaan de twee zangers een even verfijnd als opwindend muzikaal duel aan.

Een idee dat ontstond uit Farnace

De oorsprong van deze ‘battle’ is bijzonder aantrekkelijk. Tijdens hun studie van Vivaldi’s opera Farnace ontdekten Mathilde Étienne en haar artistieke partner Emiliano Gonzalez Toro dat één en dezelfde rol kon worden toevertrouwd aan zangers met verschillende stemliggingen, soms zelfs zonder de toonsoort te wijzigen. Uit die vaststelling ontstond het idee om in één programma een tenor en een countertenor tegenover elkaar te plaatsen.

En waarom zou je deze confrontatie niet vormgeven als een echte barokke krachtmeting?

De sfeer leent zich daar uitstekend voor. Je waant je bijna in het Venetië van de achttiende eeuw, met zijn theaters, maskers, carnaval en Commedia dell’arte. Vivaldi hechtte overigens veel belang aan het werk van de librettist, die het drama kon aanpassen — of zelfs verstoren — naargelang de eisen van het toneel.

Mathilde Étienne leidt deze confrontatie met verve en neemt ook de mise-en-espace voor haar rekening. Zo geeft ze de voorstelling een theatraal ritme dat het spel van de ‘battle’ tot het einde levendig houdt.

Furie, Loyaliteit, Zuchten

Het programma is opgebouwd uit drie delen — Furie, Loyaliteit en Zuchten — en put uit verschillende emblematische opera’s van Vivaldi: Farnace, L’Olimpiade, Griselda en Orlando furioso.

Een waar vocaal vuurwerk!

De twee zangers reageren op elkaar, dagen elkaar uit en delen soms zelfs één en dezelfde vocalise. Het spiegelspel is fascinerend: twee stemtypes, twee technieken, twee persoonlijkheden, maar eenzelfde beheersing en een vergelijkbare expressieve intensiteit.

Emiliano Gonzalez Toro overtuigt met zijn charisma, zijn gevoel voor theater en die fluwelen stem die met opmerkelijke souplesse van schittering naar tederheid kan schakelen. Als veelzijdig musicus, artistiek directeur van het Festival de Froville, gerenommeerd tenor in het barokrepertoire en oprichter van I Gemelli kent hij de wereld van Vivaldi door en door. Hier weet hij alle uitdagingen van diens muziek aan te gaan met een aanstekelijke podiumpresentatie.

Twee jaar geleden hoorden we hem nog tijdens het openingsconcert van het Festival de Menton, in de Missa Criolla van Ariel Ramírez, opnieuw vormgegeven door Thomas Enhco in een Latijns-Amerikaanse jazzstijl. Ditmaal keert hij terug in een totaal andere muzikale wereld, maar met dezelfde gulheid.

Tegenover hem maakt Maximiliano Danta indruk door de duizelingwekkende hoogte van zijn stem, maar vooral door een emotionele intensiteit van zeldzame scherpte. Zijn virtuositeit is nooit gratuit: elke versiering, elke vocalise lijkt gedragen door een welbewuste dramatische intentie. Zijn zang raakt evenzeer als hij verblindt.

Eigenlijk is het onmogelijk om tussen beiden een winnaar aan te wijzen.

Het publiek doet mee aan het spel

Het publiek, volledig gefascineerd, gaat volop mee in deze confrontatie. Het applaus wordt een integraal onderdeel van de voorstelling en uiteindelijk geeft de ‘applausmeter’ zijn oordeel.

Maximiliano Danta wint de ‘battle’.

Maar die overwinning is uiteraard symbolisch. Emiliano Gonzalez Toro verlaat de arena met zijn flair ongeschonden, Maximiliano Danta met zijn overwinning, en beiden met de ovaties van een volledig gewonnen publiek.

En bovenal: Vivaldi behaalt de mooiste overwinning van allemaal — die van zijn muziek.

In de magische omgeving van het Parvis, die de avond een bijzonder prestigieus decor verleent, bood deze Vivaldi Battle veel meer dan een vocaal duel: het was een echte barokke voorstelling, theatraal, uitbundig en diep ontroerend.

Een avond van duizelingwekkend hoog niveau, letterlijk adembenemend.

Een onvergetelijke avond.