On Modes van Anthony Romaniuk is een soloproject dat vertrekt vanuit een duidelijk idee: de verschillende muzikale modi, of toonladders, die in de westerse muziekgeschiedenis en daarbuiten een belangrijke rol spelen. In plaats van dit onderwerp theoretisch te benaderen, vertaalt Romaniuk het naar een brede muzikale verkenning waarin klassieke muziek, hedendaagse muziek, improvisatie en andere invloeden naast elkaar bestaan.
Het album is geen traditionele pianoplaat met een vaste stijl of lineaire opbouw. Romaniuk kiest ervoor om de modi te gebruiken als uitgangspunt om verschillende klankwerelden te verkennen. Elke modus krijgt een eigen karakter, wat zich uit in sfeer, ritme en benadering. Daardoor wisselt het album sterk van gevoel: sommige stukken zijn rustig en bijna meditatief, andere zijn ritmisch of speelser, en soms ontstaat er een meer experimenteel klankbeeld dat minder direct herkenbaar is als klassieke pianomuziek.
Wat opvalt is dat Romaniuk niet beperkt blijft tot één instrumentale aanpak. Hij gebruikt verschillende klankmogelijkheden van het klavier en zoekt ook de grens op tussen geschreven muziek en improvisatie. Daardoor klinkt het geheel minder als een verzameling vaste composities en meer als een doorlopend onderzoek naar klank en kleur. Die aanpak maakt het album afwisselend, maar ook minder voorspelbaar.
De keuze van het repertoire is breed. Er zijn verwijzingen naar hedendaagse componisten, minimal music, en ook invloeden uit andere muzikale tradities. Daarnaast voegt Romaniuk eigen materiaal toe, waardoor het album niet alleen een interpretatie is van bestaande muziek, maar ook een persoonlijk artistiek statement. De samenhang komt niet voort uit stijl, maar uit het concept van de modi zelf.
Zo gebruikt hij bijvoorbeeld muziek van Arvo Pärt. Zijn muziek is vaak heel eenvoudig en traag opgebouwd, met veel stilte en een sobere klank. Dat past goed bij de meer rustige, contemplatieve kanten van de modi. Ook György Ligeti komt aan bod. Ligeti staat bekend om zijn complexe ritmes en gelaagde structuren. Zijn muziek is veel drukker en spannender, en laat een heel andere, meer energieke kant van de toonwereld horen.
Daarnaast is er John Adams, die vaak minimalistische muziek schrijft met herhaling en geleidelijke verandering. Dat sluit goed aan bij het idee van modi als vaste patronen die toch kunnen evolueren. Wat Romaniuk extra interessant maakt, is dat hij ook muziek uit de pop- en indiehoek gebruikt, zoals bewerkingen van Radiohead en Björk. Die stukken zijn oorspronkelijk niet klassiek, maar krijgen in zijn interpretatie een nieuwe klanklaag. Daardoor hoor je hoe diezelfde modale kleuren ook in moderne muziek bestaan. Tussen die bestaande werken voegt hij ook traditionele melodieën en eigen composities toe. Die fungeren vaak als verbindingsstukken, waardoor het geheel niet los aanvoelt maar wel als één doorlopende verkenning.
De keuze van deze “originele artiesten” laat dus zien dat Romaniuk geen strikte grens trekt tussen stijlen. Hij gebruikt componisten uit verschillende tijden en genres om te tonen dat dezelfde muzikale ideeën telkens opnieuw terugkomen, maar in een andere vorm en klank. Voor de luisteraar vraagt dit album enige openheid. Het volgt geen klassieke spanningsboog zoals een traditioneel recital of een concertprogramma. In plaats daarvan beweegt het vrij tussen verschillende stijlen en benaderingen. Dat kan soms minder houvast geven, maar het zorgt er ook voor dat de luisterervaring niet eentonig wordt. Het album nodigt uit om aandachtig te luisteren naar veranderingen in sfeer en structuur, eerder dan naar herkenbare vormen.
Als geheel is On Modes een persoonlijk en experimenteel project waarin Romaniuk zijn brede muzikale achtergrond samenbrengt in één concept. Het is geen gemakkelijk toegankelijk album in de klassieke zin, maar wel een coherent en doordacht geheel dat draait rond klankonderzoek en variatie. Het laat vooral zien hoe een oud theoretisch idee nog steeds inspiratie kan bieden voor hedendaagse muzikale interpretatie.
Alpha Classics Alpha 1202 – www.outhere-music.com