Met Melancolie brengen bariton Konstantin Krimmel en pianist Ammiel Bushakevitz een bijzonder liedrecital waarin de muziek van Johannes Brahms en Eusebius Mandyczewski samenkomt. De cd bevat 26 liederen en heeft als centrale thema’s melancholie, verlangen, eenzaamheid en de vergankelijkheid van het leven. Hoewel Brahms een bekende naam is binnen de klassieke muziek, is Mandyczewski veel minder bekend bij het grote publiek. Juist die combinatie maakt dit album interessant. De muziek van beide componisten sluit goed bij elkaar aan en vormt een geheel waarin de luisteraar verschillende kanten van de romantische liedkunst ontdekt.
Johannes Brahms (1833-1897) behoort tot de belangrijkste componisten van de Duitse romantiek. Zijn liederen zijn vaak sterk verbonden met de natuur, de liefde en de gevoelens van de mens. Eusebius Mandyczewski (1857-1929) was een Roemeense componist en muziekwetenschapper die een groot deel van zijn leven in Wenen doorbracht. Hij kende Brahms persoonlijk en de twee deelden een grote belangstelling voor volksmuziek en de liedkunst. Op deze cd krijgen hun werken een plaats naast elkaar. De afwisseling tussen de Duitse liederen van Brahms en de Roemeense liederen van Mandyczewski zorgt voor een aangename afwisseling, zonder dat de samenhang verloren gaat.
Een belangrijk onderdeel van het album wordt gevormd door achttien Roemeense liederen van Mandyczewski. Deze liederen zijn hier voor het eerst op cd opgenomen in hun oorspronkelijke Roemeense taal. Dat geeft het project een bijzondere waarde, omdat de muziek van deze componist buiten gespecialiseerde kringen relatief weinig bekendheid geniet. De liederen verdienen het om ontdekt te worden. Ze hebben een eigen karakter en laten een andere kant van de romantische liedkunst horen. De melodieën zijn vaak eenvoudig en natuurlijk van vorm, maar bevatten tegelijk veel gevoel. De invloed van de volksmuziek is duidelijk aanwezig. De muziek klinkt daardoor soms directer en minder zwaar dan de liederen van Brahms, al is ook hier ruimte voor verdriet, verlangen en stille overpeinzing.
De keuze om deze twee componisten samen te brengen, werkt goed. De muziek van Brahms vormt een vertrouwd vertrekpunt, terwijl Mandyczewski voor nieuwe ontdekkingen zorgt. De overeenkomsten tussen beide componisten zijn duidelijk hoorbaar, maar ook hun verschillen komen naar voren. Bij Brahms klinkt de melancholie geregeld diep en ernstig. Zijn muziek kan een gevoel van innerlijke onrust oproepen, alsof de zanger worstelt met gedachten die niet gemakkelijk onder woorden te brengen zijn. Bij Mandyczewski is de sfeer vaak zachter en meer verbonden met de natuur en de eenvoudige schoonheid van het leven. De muziek heeft soms iets volks en ongekunstelds, zonder aan verfijning te verliezen. Door beide stijlen met elkaar af te wisselen, blijft het programma boeiend.
Konstantin Krimmel is een overtuigende vertolker van dit repertoire. Zijn bariton heeft een warme, soepele klank die goed past bij de intieme sfeer van de liederen. Hij beschikt over voldoende kracht om de meer dramatische momenten overtuigend weer te geven, maar laat ook horen dat hij veel aandacht heeft voor kleine nuances. Vooral in de rustigere passages komt zijn gevoel voor detail naar voren. Hij kan een zin met grote eenvoud zingen en toch duidelijk maken welke emoties erachter schuilgaan. Daarbij vermijdt hij overdreven dramatiek. De gevoelens komen vooral naar voren door de manier waarop hij de melodie vormgeeft en de tekst tot leven brengt.
Een belangrijk kenmerk van Krimmels vertolking is zijn aandacht voor de inhoud van de liederen. Hij behandelt de teksten niet als een reeks woorden die op muziek zijn gezet, maar als verhalen waarin telkens een menselijke ervaring centraal staat. Soms gaat het om een herinnering, soms om een verlangen dat niet wordt vervuld, en soms om het besef dat alles voorbijgaat. Krimmel weet deze verschillende gevoelens van elkaar te onderscheiden. Daardoor krijgt elk lied een eigen karakter en wordt het album meer dan een verzameling stukken met een vergelijkbare stemming.
Ook de Roemeense liederen komen in zijn vertolking goed tot hun recht. Krimmel heeft zelf Roemeense wortels en groeide op met verschillende talen en culturele invloeden. Die achtergrond vormt een waardevolle aanvulling op zijn interpretatie. De Roemeense stukken klinken niet als een vreemde toevoeging aan het Duitse repertoire, maar als een vanzelfsprekend onderdeel van het programma. Ze krijgen voldoende ruimte om hun eigen karakter te tonen. Voor de luisteraar die deze muziek nog niet kent, vormen ze dan ook een van de belangrijkste redenen om deze cd te ontdekken.
Ammiel Bushakevitz speelt daarbij een bijzonder belangrijke rol. Zijn pianospel is veel meer dan een eenvoudige begeleiding van de zang. De piano geeft de liederen hun sfeer, ondersteunt de melodie en brengt geregeld gevoelens naar voren die niet rechtstreeks in de tekst worden uitgesproken. Bushakevitz speelt met veel aandacht voor de wisselwerking tussen stem en instrument. Hij volgt de zanger wanneer de muziek rustig en ingetogen wordt, maar zorgt ook voor beweging en spanning wanneer het karakter van het lied daarom vraagt. Zijn spel blijft helder en zorgvuldig, zonder de aandacht van de zang weg te trekken.
De samenwerking tussen beide musici is een van de sterke punten van deze uitgave. Ze lijken goed aan te voelen hoeveel ruimte elk lied nodig heeft. Er is geen sprake van een vaste aanpak die op alle stukken wordt toegepast. Sommige liederen krijgen een meer beschouwend karakter, terwijl andere wat meer beweging of dramatiek bevatten. De zanger en de pianist reageren voortdurend op elkaar. Daardoor ontstaat een natuurlijke muzikale wisselwerking die de aandacht van de luisteraar vasthoudt.
De gekozen liederen laten bovendien een breed scala aan gevoelens horen. In Die Mainacht van Brahms speelt het verlangen een belangrijke rol. De nachtelijke natuur roept schoonheid op, maar maakt tegelijk het gemis voelbaar. In Mondenschein ontstaat een meer verstilde sfeer, waarin de muziek de luisteraar uitnodigt om even stil te staan bij zijn eigen gedachten. Ook O kühler Wald en Feldeinsamkeit behoren tot de liederen waarin natuur en innerlijke beleving nauw met elkaar verbonden zijn. De natuur is bij Brahms niet alleen een decor, maar weerspiegelt vaak de gevoelens van de mens. Krimmel en Bushakevitz weten dat verband op een overtuigende manier duidelijk te maken.
De meer droevige liederen krijgen eveneens voldoende aandacht, zonder dat de muziek voortdurend zwaar of somber wordt. In de gekozen werken klinkt geregeld een zekere berusting door. Verdriet en verlies worden niet altijd voorgesteld als gevoelens waartegen men zich moet verzetten. Soms worden ze aanvaard als onderdelen van het leven. Dat geeft de muziek een menselijke en herkenbare kant. De melancholie van de titel betekent dan ook niet dat het album uitsluitend donker of treurig is. Er zijn momenten van warmte, tederheid en schoonheid die voor evenwicht zorgen.
Toch vraagt deze cd wel iets van de luisteraar. Wie vooral op zoek is naar uitbundige melodieën, sterke contrasten of muziek die onmiddellijk indruk maakt, zal hier niet altijd vinden wat hij verwacht. Veel liederen ontvouwen zich geleidelijk en vragen om aandacht voor kleine veranderingen in de melodie, de zang en de begeleiding. De sfeer blijft over het geheel genomen ingetogen. Dat past bij het gekozen thema, maar maakt het album minder geschikt om vluchtig op de achtergrond te beluisteren. De muziek komt het best tot haar recht wanneer men de tijd neemt om de afzonderlijke liederen rustig op zich te laten inwerken.
De afwisseling tussen Brahms en Mandyczewski helpt daarbij om de aandacht vast te houden. De bekendere muziek van Brahms biedt houvast, terwijl de Roemeense liederen een frisse kijk geven op een repertoire dat minder vaak te horen is. Vooral de ontdekking van Mandyczewski is een verdienste van dit project. Zijn muziek wordt hier niet alleen voorgesteld als een historische bijzonderheid of als een aanvulling op het werk van een beroemdere componist. De liederen krijgen een volwaardige plaats en tonen dat ook een minder bekende naam veel te bieden heeft. De cd maakt nieuwsgierig naar andere werken van deze componist en laat horen hoe waardevol het kan zijn om buiten het bekende repertoire te kijken.
Ook de titel Melancolie past goed bij het geheel. De melancholie die de liederen met elkaar verbindt, is geen eentonige droefheid, maar een mengeling van verlangen, herinnering, schoonheid en besef van vergankelijkheid. Het album laat zien dat zulke gevoelens niet aan één taal of cultuur gebonden zijn. De Duitse liederen van Brahms en de Roemeense liederen van Mandyczewski verschillen in karakter, maar raken aan dezelfde menselijke ervaringen. Juist daarin ligt de kracht van deze combinatie.
Met deze cd presenteren Konstantin Krimmel en Ammiel Bushakevitz een zorgvuldig samengesteld recital dat zowel muzikaal als inhoudelijk overtuigt. De warme bariton van Krimmel, zijn aandacht voor de tekst en het gevoelige pianospel van Bushakevitz vormen samen een sterke basis. De bekende liederen van Brahms krijgen een plaats naast het minder vertrouwde werk van Mandyczewski, waardoor het album niet alleen herkenning biedt, maar ook nieuwe muzikale ontdekkingen mogelijk maakt.
Melancolie is daarmee een waardevolle uitgave voor liefhebbers van het romantische lied. De cd vraagt om een aandachtige luisterhouding, maar beloont die met veel sfeer, verfijning en menselijke warmte. Vooral de kennismaking met de Roemeense liederen van Mandyczewski geeft het album een eigen plaats binnen het huidige aanbod van klassieke muziekopnamen. Het resultaat is een evenwichtig en overtuigend recital dat laat horen hoe rijk en veelzijdig de liedkunst kan zijn wanneer twee musici met aandacht en gevoel samenwerken.
ALPHA 1258 http://www.outhere-music.com