Er zijn van die avonden waarop je het gevoel hebt getuige te zijn van de doorbraak van een uitzonderlijk groot artiest. Het recital van Jonathan Tetelman, in het schitterende decor van de Salle Garnier, behoort ongetwijfeld tot die categorie.
De zaal is volledig uitverkocht. De sfeer doet denken aan de grote gala-avonden: lange avondjurken, fonkelende juwelen en smokings. Alle blikken zijn gericht op de man die in slechts enkele seizoenen is uitgegroeid tot een van de meest begeerde tenoren op het internationale operatoneel.
Groot, elegant en met een magnetische uitstraling bezit Jonathan Tetelman dat extra vleugje charme dat de grote persoonlijkheden op het podium kenmerkt. Maar het is vooral zijn stem die fascineert: een rijke, volle klank, een indrukwekkende omvang, een verrassend breed kleurenpalet en een verbazingwekkend gemak in de meest veeleisende passages.
Het programma van deze avond laat verschillende facetten van zijn talent ontdekken: van de verfijning van de Italiaanse romances tot de grote dramatische uitbarstingen van Puccini en Verdi, om vervolgens af te sluiten met Spaanse en Latijns-Amerikaanse accenten.
Italiaanse nostalgie en de eerste emoties
Het recital opent met twee liederen van Francesco Paolo Tosti: Ideale en ‘A vucchella. Onmiddellijk worden we ondergedompeld in de wereld van de Italiaanse melodieën, waarin achter de schijnbare eenvoud een bijzonder veeleisende vocale kunst schuilgaat.
Tosti is een componist met een bijzondere plaats in de geschiedenis van de zangkunst. Zijn ongeveer vijfhonderd liederen hebben generaties overleefd en werden vertolkt door de grootste tenoren, van Caruso tot Pavarotti. Hun charme schuilt in het zeldzame vermogen om onmiddellijk emoties op te roepen, zonder kunstgrepen, uitsluitend door de schoonheid van de melodische lijn.
Tetelman voelt zich duidelijk bijzonder thuis in dit repertoire. Zijn lage tonen, met hun opmerkelijke warmte en diepgang, geven deze romances een bijna omhullende basis. Zijn stem probeert nooit uitsluitend met kracht indruk te maken: ze verleidt ook door de soepelheid van zijn stemvoering en de rijkdom van haar klankkleuren.
Met Tu ca nun chiagne van Ernesto De Curtis krijgt de zang een meer gepassioneerde dimensie. De Napolitaanse melodie wordt een ware uitbarsting van het hart. De tenor legt er alle vurigheid in, met een intensiteit die geleidelijk de hele zaal in haar greep krijgt.
Daarna volgt Mattinata van Ruggero Leoncavallo. Deze romance, opgedragen aan Enrico Caruso, bezit een bijzondere frisheid en lichtheid. Tetelman benadrukt het zonnige karakter ervan zonder ooit de technische eisen van de partituur uit het oog te verliezen. De vocale lijn ontvouwt zich op natuurlijke wijze, de ademhaling is perfect beheerst en de hoge tonen behouden al hun rondheid.
Er ontstaat een mooie verstandhouding met pianist James Vaughan. Hij is veel meer dan een eenvoudige begeleider: hij gaat muzikaal in dialoog met de zanger, ondersteunt diens interpretatieve keuzes en draagt volwaardig bij aan de muzikale opbouw van het recital. Na dit eerste gedeelte neemt hij alleen het podium in met het Intermezzo uit Puccini’s Manon Lescaut, in een pianotranscriptie. Een verfijnd instrumentaal intermezzo waarin we volop kunnen genieten van de kwaliteit van zijn pianospel.
Puccini: de kunst om de stem te laten spreken
Met Puccini krijgt het recital een andere dimensie. De melodie wordt theatraal, gevoelens worden personages en iedere vocale nuance krijgt een dramatische betekenis.
In « Parigi! È la città dei desideri », uit La Rondine, toont Tetelman een bijzonder talent voor nuancering. Hij weet zijn stem in te houden, de klank lichter te maken en vervolgens opnieuw haar volle omvang te laten ontplooien. Deze overgangen van gefluister naar een rijke klankontplooiing geven zijn interpretatie een echte theatrale ademhaling.
Toch bereikt de emotie haar eerste hoogtepunt pas met « E lucevan le stelle » uit Tosca.
Cavaradossi weet dat zijn laatste uren geteld zijn. Hij denkt terug aan zijn liefde voor Tosca, aan de gelukkige herinneringen en aan de naderende dood. Alles hangt af van het vermogen van de tenor om deze wanhopige eenzaamheid voelbaar te maken.
Tetelman vervalt nooit in overdreven pathos. Hij begint in een bijna pijnlijke intimiteit en laat de melodie zich met oneindige fijngevoeligheid ontvouwen. Geleidelijk groeit de innerlijke spanning. De stem wordt voller, de emotie intenser en de laatste wanhoopskreet, « muoio disperato », krijgt een bijzonder aangrijpende kracht.
Wat hier indruk maakt, naast de vocale kracht, is de beheersing van het muzikale discours. Iedere frase lijkt zorgvuldig doordacht, ieder woord krijgt zijn eigen kleur. Hij bezit een theatraal inzicht dat de zang haar volledige waarachtigheid verleent.
Verdi: een stem van grote allure
Na de pauze is het de beurt aan Verdi. Met « Celeste Aida » uit Aida waagt Tetelman zich aan een van de meest veeleisende aria’s uit het tenor-repertoire.
Radamès droomt van roem en liefde. De partituur vereist tegelijk edelheid, lyriek, schittering en een absolute beheersing van de vocale lijn. Tetelman beschikt over de nodige vocale allure om deze aria haar volledige heroïsche dimensie te geven. Zijn stem ontplooit zich met een indrukwekkend gemak en de afsluitende hoge bes kroont een bijzonder schitterende vertolking.
In « La vita è inferno… O tu che in seno agli angeli » uit La forza del destino laat hij een andere kant van zijn persoonlijkheid zien. De muziek van Verdi vraagt hier om een voortdurende dramatische intensiteit. De tenor weet vocale gedrevenheid te combineren met een uiterst precieze frasering. Zijn legato blijft indrukwekkend beheerst, zelfs in de krachtigste passages.
Ook zijn lichaamstaal verdient aandacht. Zijn handen, zijn blik en de bewegingen van zijn lichaam begeleiden de zang op een natuurlijke manier. Niets lijkt gekunsteld: zijn fysieke betrokkenheid maakt integraal deel uit van de muzikale expressie en verleent zijn vertolking een echte podiumprésence.
Een finale in het teken van de verleiding
Het laatste deel van het recital voert ons naar zonniger oorden.
Eerst neemt James Vaughan het over met Malagueña van Ernesto Lecuona. Zijn vertolking, vol karakter en virtuositeit, vormt de ideale voorbereiding op de terugkeer van de tenor.
Met Bésame mucho van Consuelo Velázquez schakelt Tetelman over naar een ander register. Hij laat de tragische helden even achter zich en ontpopt zich tot een echte verleider. De glimlach, de blik, de natuurlijke charme: alles draagt ertoe bij dat dit lied een moment van verbondenheid met het publiek wordt.
Maar het enthousiasme bereikt zijn hoogtepunt met No puede ser van Pablo Sorozábal. Hier ontplooit de tenor zijn volledige vocale kracht en temperament. De zaal is helemaal gewonnen. Het applaus houdt aan en de toegiften volgen elkaar op.
Core ‘ngrato van Salvatore Cardillo, Non ti scordar di me van Ernesto De Curtis en het wereldberoemde ‘O sole mio zetten dit muzikale feest voort. Dit populaire repertoire, waarin melodische vrijgevigheid centraal staat, lijkt wel speciaal voor zijn stem geschreven.
Tot slot verrast hij het publiek door opnieuw E lucevan le stelle te zingen en de aanwezigen uit te nodigen mee te doen. De Salle Garnier verandert in een gigantisch geïmproviseerd koor. Een moment van gedeeld geluk dat deze avond definitief tot een ware triomf maakt.
Jonathan Tetelman bezit vandaag alle kenmerken van een groot tenor: een gelijkmatige stemomvang, krachtige en volle lage tonen, warme middentonen, schitterende hoge noten, een opmerkelijke ademhalingstechniek en een techniek die hem in staat stelt moeiteloos van het ene repertoire naar het andere over te stappen, zonder de eigenheid van zijn stemklank te verliezen.
Maar bovenal bezit hij die zeldzame kwaliteit die je niet kunt aanleren: het vermogen om emoties over te brengen.
Van Chili naar Princeton: een verhaal van geboorte en wedergeboorte
Achter deze zonnige uitstraling en deze overweldigende stem gaat echter een bijzonder persoonlijk verhaal schuil. Het levensverhaal van Jonathan Tetelman heeft iets weg van een roman.
Hij wordt in 1988 geboren in Castro, op het eiland Chiloé, in het zuiden van Chili. Wanneer hij zeven maanden oud is, wordt hij geadopteerd door een Amerikaans echtpaar en verlaat hij zijn geboorteland om op te groeien in New Jersey, in de omgeving van Princeton.
Zijn adoptieouders komen uit twee verschillende werelden: zijn vader is afkomstig uit Brooklyn, New York, zijn moeder uit Berkeley, Californië. Hij is advocaat, zij architect in de ziekenhuissector. Niets in deze familiale omgeving lijkt te wijzen op een toekomstige carrière als operazanger. Zijn ouders zijn geen muzikanten en hebben ook geen bijzondere passie voor klassieke muziek.
Toch toont hun zoon al op zeer jonge leeftijd een buitengewone belangstelling voor zang. Jonathan herinnert zich hoe zijn moeder hem iedere avond liedjes zong om hem in slaap te wiegen. Hij weet niet of zijn muzikale talent een genetische oorsprong kan hebben, maar hij heeft altijd het gevoel gehad dat muziek al deel uitmaakte van hem zolang hij zich kan herinneren.
Zijn ouders hebben zijn adoptie nooit voor hem verborgen gehouden. Integendeel, ze stimuleren hem om zijn Chileense afkomst te leren kennen en te aanvaarden. Hij groeit op met deze dubbele verbondenheid, zonder dat die ooit een conflict wordt. Hij voelt zich diep geliefd binnen zijn Amerikaanse familie, terwijl hij tegelijkertijd weet dat er aan de andere kant van het continent een ander verhaal is begonnen.
Zijn vocale talent wordt ontdekt wanneer hij ongeveer acht jaar oud is. Tijdens een muziekstage in New Jersey merkt zangpedagoog Paul Chapin zijn uitzonderlijke aanleg op. Hij adviseert zijn ouders om hem een degelijke muzikale opleiding te laten volgen en beveelt de American Boychoir School in Princeton aan.
Deze school zal zijn leven veranderen. Gedurende vier jaar ontdekt hij er de discipline van de koorzang, de grote meesterwerken en de tournees met professionele orkesten. Hij treedt op in prestigieuze concertzalen en begint geleidelijk te beseffen dat muziek meer zal worden dan alleen een kinderlijke passie.
Maar de weg naar de opera ligt allerminst voor hem uitgestippeld.
Tijdens zijn tienerjaren neemt hij tijdelijk afstand van de klassieke zang, leert hij gitaar spelen en richt hij een rockgroep op. Vervolgens studeert hij aan de Manhattan School of Music, waar hij zijn vocale opleiding begint als bariton. Aan de Mannes School of Music moedigen zijn docenten hem aan om een andere richting te overwegen: zijn werkelijke vocale natuur zou die van een tenor zijn.
Deze overgang naar een ander stemregister betekent zowel technisch als psychologisch een enorme omwenteling. Hij belandt in een periode van twijfel, raakt ontmoedigd en besluit uiteindelijk de zang op te geven.
Op tweeëntwintigjarige leeftijd slaat hij een wel bijzonder onverwachte weg in: hij wordt dj in de clubs van Manhattan. Gedurende verschillende jaren beweegt hij zich in de wereld van de elektronische muziek en het nachtleven van New York. Een ervaring die ver verwijderd ligt van de operapodia, maar die hem wel helpt zijn zelfvertrouwen, zijn contact met het publiek en zijn gevoel voor showmanship te ontwikkelen.
Dan komt het keerpunt. Hij besluit met alles te stoppen, verkoopt zijn apparatuur en kiest ervoor zich volledig aan zijn stem te wijden. Dankzij hard werken, doorzettingsvermogen en de hulp van zijn docenten, onder wie Mark Schnaible, bouwt hij zijn techniek opnieuw op en vindt hij uiteindelijk zijn ware vocale identiteit.
De eerste engagementen volgen, daarna de grote internationale podia. Deutsche Grammophon opent zijn deuren voor hem en zijn carrière krijgt een nieuwe dimensie. Vandaag zingt hij in de meest prestigieuze operahuizen ter wereld en behoort hij tot die generatie tenoren van wie ieder optreden met grote belangstelling wordt tegemoetgezien.
De weg naar zijn roots terugvinden
Maar er is nog een ander verhaal, misschien zelfs nog ontroerender, dat inmiddels deel uitmaakt van zijn artistieke levensloop.
Lange tijd heeft Jonathan Tetelman geleefd met de wetenschap dat hij Chileense roots heeft, zonder zijn biologische familie te kennen. Zijn adoptieouders hebben altijd op een vanzelfsprekende manier met hem over zijn adoptie gesproken en zijn afkomst nooit voor hem verborgen gehouden. Hij wist dat hij in Chili geboren was, maar beschikte niet over de gegevens waarmee hij zijn biologische familie kon terugvinden.
Wanneer hij in 2025 terugkeert om in zijn geboorteland te zingen, onder meer in het Teatro Municipal van Santiago, krijgt die terugkeer een bijzondere betekenis. Hij is niet langer alleen een internationaal artiest die zijn talent komt tonen in het land waar hij geboren is. Hij keert ook terug naar een deel van zichzelf.
Tijdens deze reis wordt hij vergezeld door zijn adoptieouders, zijn echtgenote en hun twee kleine dochters. Een beeld dat de rijkdom van zijn levensverhaal treffend samenvat: de familie die hem in haar midden heeft opgenomen, het gezin dat hij zelf heeft gesticht en ergens ook de familie die hij nog niet kent.
Na deze terugkeer slaagt hij erin documenten terug te vinden waarmee hij zijn biologische familie kan identificeren. Zo ontdekt hij onder meer de identiteit van zijn moeder en van twee broers.
De ontdekking is overweldigend. Hij weet nu wie ze zijn en kan hen zelfs terugvinden op sociale media, maar heeft de stap om contact met hen op te nemen nog niet gezet. Hij stelt zich de dag voor waarop hij hen eenvoudigweg zal kunnen zeggen: «Hallo, ik ben jullie broer.»
Hij vertelt ook over zijn verlangen om terug te keren naar het zuiden van Chili, naar Chiloé, de plek waar alles begon. Hij spreekt geen Spaans, maar draagt zijn Chileense identiteit met trots uit. Wanneer hij op internationale podia optreedt, vindt hij het belangrijk dat hij als Chileense tenor wordt voorgesteld.
Er schuilt iets bijzonder ontroerends in deze zoektocht. Nadat hij een uitzonderlijke carrière heeft opgebouwd, zijn eigen gezin heeft gesticht en de wereld heeft rondgereisd, lijkt deze artiest de behoefte te voelen om de draad van zijn levensgeschiedenis opnieuw op te nemen.
Je zou je kunnen afvragen of deze stem, met haar bijzondere warmte en intensiteit, ook iets van zijn afkomst in zich draagt. Kunnen we spreken van een innerlijk geheugen, van een identiteit die zich via de zang uitdrukt, nog voordat ze zelf volledig begrepen is?
Natuurlijk bestaat er geen enkele grond om een verband te leggen tussen de biologische afkomst van een artiest en de aard van zijn stem. Maar de vraag blijft mooi, bijna mysterieus: wat blijft er in ons achter van dat eerste land dat we hebben verlaten nog voordat we konden spreken? Bestaat er een herinnering aan onze oorsprong die niet via woorden of herinneringen verloopt, maar zich op een andere manier manifesteert?
Misschien ligt precies daarin een van de bijzondere kenmerken van Jonathan Tetelman: een man die in het ene land is opgegroeid, zijn carrière heeft opgebouwd in een andere culturele wereld en die, op het hoogtepunt van zijn succes, de behoefte voelt om opnieuw verbinding te zoeken met het land van zijn geboorte.
Die avond in de Salle Garnier ontdekten we veel meer dan alleen een uitzonderlijke stem. We applaudisseerden voor een artiest wiens levensweg getuigt van een opmerkelijke wilskracht, een vermogen om zichzelf telkens opnieuw uit te vinden en een persoonlijke zoektocht die ook buiten het podium verdergaat.
Een stem die van ver komt, een onverwacht levenslot en een verhaal waarvan het mooiste hoofdstuk misschien nog geschreven moet worden.