Naruhiko Kawaguchi bundelt op de cd ‘Au clair de la lune’ pianomuziek van Charles Louis Hanssens, Peter Benoit, Jean Vanderheyden en Philippe Vanden Berghe.
‘Flemish romantic piano music’, kopt de ondertitel en die vlag dekt de lading. Onder invloed van de industrialisatie en goedkopere drukprocédés nam de verkoop van pianopartituren in het Vlaanderen van de 19e eeuw een ongeziene vlucht. Die muziek richtte zich zowel tot de professionele artiest als de amateur in de huiselijke omgeving van het salon.
‘Mazurka de salon’ van Philippe Vanden Berghe past in deze salontraditie. We horen een serene Kawaguchi die, op de hele cd overigens, het grote romantische gebaar achterwege laat. Hij speelt met rusten, met stilte. Dat hij voor drie periodeinstrumenten kiest, pianofortes van Pleyel, Erard en Blüthner, draagt uiteraard ook in grote mate bij aan de doorzichtigheid van het klankbeeld. Vanden Berghes ‘Simple mélodie’ is iets zoeter, desalniettemin behoudt Kawaguchi de ingetogenheid. ‘Au clair de la lune’ en ‘Pier-lala, fantaisie sur un air populaire’, omspelingen van twee bekende melodieën, geven de pianist de mogelijkheid om een pak virtuozer uit de hoek te komen, wat hij met veel bravoure doet. De ‘Caprice sur la romance Flamande Roosje uit de Dalen’ van Jean Vanderheyden hoort ook in dit rijtje thuis, al blijft de componist spaarzaam met uitbundigheid. De ingetogen variaties weten het meest te beklijven.
Groot talent
Eind jaren ’30 van de 19e eeuw, schreef een andere grootheid van de pianomuziek, Robert Schumann: “We zien de laatste tijd jonge talenten uit alle landen opkomen: berichten uit Rusland maken melding van Glinka; Polen schonk ons Chopin; Engeland heeft een vertegenwoordiger in Bennett en Frankrijk in Berlioz; Liszt staat bekend als Hongaar; in België wordt gesproken over Hanssens als een groot talent; in Italië brengt elk voorjaar nieuwe figuren voort die de winter weer wegvaagt.”
Charles-Louis Hanssens was dus een fenomeen. Zonder een echt reguliere muziekopleiding ontpopte hij zich snel, in Gent en Brussel, tot een van de meest vooraanstaande dirigenten en componisten van het moment. Op ‘Au clair de la lune’ staat zijn pianoconcerto, dat hij zelf bewerkte voor piano en zes strijkers. Met 19 minuten is het een zeer geconcentreerd concerto. In dit korte tijdsbestek etaleert de componist zijn kunnen in vreedzame en explosieve geledingen. Daar kan een pianist alleen maar van dromen. Kawaguchi wordt begeleidt door zes strijkers van het Orkest van de Achttiende eeuw, dat fabuleuze orkest, ooit opgericht door Frans Brüggen, dat zich met hun historisch geïnformeerde uitvoeringspraktijk als een vis in het water voelt bij dit repertoire.
Peter Benoit mag dan niet zo heel veel pianomuziek gecomponeerd hebben, wat hij op papier zette is niet min. Zijn ‘Contes et Ballades’, gebaseerd op de orale traditie van de Vlaamse volksverhalen, is een echt sleutelwerk in de Vlaamse, maar ook ruimere muziekgeschiedenis. Deze cyclus staat niet op de cd, maar wel een ‘Barcarolle’ en twee fantasieën. De derde fantasie behoort tot het collectief geheugen, iedereen kent deze melodie. En ja, het is een fantasie, dus je weet als luisteraar dat je je aan enige vindingrijkheid mag verwachten, maar het werk blijft toch verbazen. Wat Benoit, maar ook Kawaguchi, met minimaal materiaal – een uit enkele noten bestaand motiefje en een iets langer uitgesponnen bevlogen muzikale zin – uit hun hoed toveren, is in één woord ‘wonderlijk’. Kawaguchi weet er met zijn vrijelijk geinterpreteerde tempi een aanstekelijke en meeslepende zwier aan te geven. ‘
Au clair de la lune’ is uitgegeven bij Et’Cetera en kwam tot stand met de medewerking van het Studiecentrum Vlaamse Muziek en Vlaanderen
Lees ook: Vlaamse pianoromantiek door een Japanse bril – Cultuurpakt.be
KTC 1718 http://www.outhere-music.com